Gần như quán nào cũng có "luật riêng": đi trễ phạt 50.000đ, làm vỡ ly trừ lương, nghỉ không báo trừ một ngày công. Nghe hợp lý, nhân viên cũng chấp nhận — nhưng phần lớn những cách đó là vi phạm pháp luật lao động, và khi bị khiếu nại thì quán luôn thua.
Vậy được làm gì
| Muốn xử lý | Cách sai | Cách đúng |
|---|---|---|
| Đi trễ | Phạt 50.000đ mỗi lần | Không trả lương cho thời gian không làm việc — trễ 30 phút thì trừ 30 phút công, đó là tính đúng chứ không phải phạt. Tái phạm thì xử lý kỷ luật theo nội quy |
| Làm vỡ, làm hỏng đồ | Trừ thẳng vào lương | Có quy định về bồi thường thiệt hại, phải theo trình tự và có mức trần khấu trừ vào lương hằng tháng |
| Nghỉ không báo | Trừ hai ngày công | Ngày không làm thì không có lương ngày đó; phần còn lại xử lý theo nội quy |
| Làm sai nhiều lần | Đuổi ngay | Theo trình tự kỷ luật: có nội quy, có họp, có biên bản |
Nội quy lao động — thứ quán nhỏ hay bỏ qua
Không có nội quy viết ra thì không có căn cứ để xử lý kỷ luật. Nội quy nên có tối thiểu:
- Thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, cách đăng ký nghỉ và đổi ca.
- Trật tự nơi làm việc: đồng phục, điện thoại, tiếp người nhà trong giờ.
- An toàn lao động, vệ sinh — đặc biệt quan trọng với bếp.
- Bảo vệ tài sản: quy định về két, kho, hàng hoá, thông tin khách.
- Các hành vi vi phạm và hình thức xử lý tương ứng.
Nội quy phải được phổ biến cho người lao động và niêm yết ở nơi làm việc. Viết ra rồi cất trong ngăn kéo thì cũng như không có.
Cách làm vừa đúng luật vừa hiệu quả
- Thưởng thay vì phạt. Đặt thưởng chuyên cần theo tháng. Người đi trễ tự mất thưởng — hiệu quả tương đương mà hoàn toàn hợp pháp và tinh thần nhóm tốt hơn hẳn.
- Chấm công tự động. Bỏ tranh cãi "em đến lúc mấy giờ" — xem chấm công bằng mã QR.
- Ghi lại vi phạm ngay lúc xảy ra, có chữ ký. Đến lúc cần xử lý mới đi nhớ lại thì không đủ căn cứ.
- Xử lý công bằng. Người quen được bỏ qua còn người mới bị phạt là cách nhanh nhất làm cả nhóm mất niềm tin — và đó mới là nguyên nhân thật khiến nhân viên nghỉ việc.
Phần mềm HRM Ordersys chấm công chính xác tới phút và lưu lịch sử, nên việc trừ đúng thời gian không làm việc có số liệu rõ ràng thay vì ước chừng rồi thành ra phạt tiền.
Bài viết tổng hợp để tham khảo, căn cứ Bộ luật Lao động 2019 và các quy định về kỷ luật lao động tại thời điểm đăng. Trường hợp cụ thể nên hỏi đơn vị tư vấn pháp luật lao động.
