Gần như quán nào cũng có "luật riêng": đi trễ phạt 50.000đ, làm vỡ ly trừ lương, nghỉ không báo trừ một ngày công. Nghe hợp lý, nhân viên cũng chấp nhận — nhưng phần lớn những cách đó là vi phạm pháp luật lao động, và khi bị khiếu nại thì quán luôn thua.
Vậy được làm gì
| Muốn xử lý | Cách sai | Cách đúng |
|---|---|---|
| Đi trễ | Phạt 50.000đ mỗi lần | Không trả lương cho thời gian không làm việc — trễ 30 phút thì trừ 30 phút công, đó là tính đúng chứ không phải phạt. Tái phạm thì xử lý kỷ luật theo nội quy |
| Làm vỡ, làm hỏng đồ | Trừ thẳng vào lương | Có quy định về bồi thường thiệt hại, phải theo trình tự và có mức trần khấu trừ vào lương hằng tháng |
| Nghỉ không báo | Trừ hai ngày công | Ngày không làm thì không có lương ngày đó; phần còn lại xử lý theo nội quy |
| Làm sai nhiều lần | Đuổi ngay | Theo trình tự kỷ luật: có nội quy, có họp, có biên bản |
Nội quy lao động — thứ quán nhỏ hay bỏ qua
Không có nội quy viết ra thì không có căn cứ để xử lý kỷ luật. Nội quy nên có tối thiểu:
- Thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, cách đăng ký nghỉ và đổi ca.
- Trật tự nơi làm việc: đồng phục, điện thoại, tiếp người nhà trong giờ.
- An toàn lao động, vệ sinh — đặc biệt quan trọng với bếp.
- Bảo vệ tài sản: quy định về két, kho, hàng hoá, thông tin khách.
- Các hành vi vi phạm và hình thức xử lý tương ứng.
Nội quy phải được phổ biến cho người lao động và niêm yết ở nơi làm việc. Viết ra rồi cất trong ngăn kéo thì cũng như không có.
Cách làm vừa đúng luật vừa hiệu quả
- Thưởng thay vì phạt. Đặt thưởng chuyên cần theo tháng. Người đi trễ tự mất thưởng — hiệu quả tương đương mà hoàn toàn hợp pháp và tinh thần nhóm tốt hơn hẳn.
- Chấm công tự động. Bỏ tranh cãi "em đến lúc mấy giờ" — xem chấm công bằng mã QR.
- Ghi lại vi phạm ngay lúc xảy ra, có chữ ký. Đến lúc cần xử lý mới đi nhớ lại thì không đủ căn cứ.
- Xử lý công bằng. Người quen được bỏ qua còn người mới bị phạt là cách nhanh nhất làm cả nhóm mất niềm tin — và đó mới là nguyên nhân thật khiến nhân viên nghỉ việc.
Phần mềm HRM Ordersys chấm công chính xác tới phút và lưu lịch sử, nên việc trừ đúng thời gian không làm việc có số liệu rõ ràng thay vì ước chừng rồi thành ra phạt tiền.
Bài viết tổng hợp để tham khảo, căn cứ Bộ luật Lao động 2019 và các quy định về kỷ luật lao động tại thời điểm đăng. Trường hợp cụ thể nên hỏi đơn vị tư vấn pháp luật lao động.
Ordersys có bản cho nhà hàng, quán ăn và bản cho cửa hàng bán lẻ: tính tiền, kho, báo cáo, xuất hoá đơn điện tử. Cài đặt và đào tạo tận nơi.
Các tin tức khác
In mã QR dán bàn: cỡ nào, dán đâu, đổi menu có phải in lại
In mã QR ra giấy A5 dán mặt bàn, hai tuần sau mã mờ vì lau bàn, khách quét ba lần không ra rồi lại gọi nhân viên. Bài này gom những thứ nên biết trước khi ra tiệm in: mỗi bàn một mã riêng nên dán nhầm là đơn chạy sai bàn, thực đơn nằm trên hệ thống nên đổi giá đổi món không phải in lại, tải mã về dạng SVG để in cỡ nào cũng nét, cạnh mã bao nhiêu theo khoảng cách khách ngồi, dán chỗ nào cho khỏi bị đĩa che, và hai cấu hình nên bật kèm — xác nhận đơn từ QR và nút gọi phục vụ.
Cửa hàng nhiều người bán: tính doanh số và hoa hồng từng người
Bốn người bán, cuối tháng chủ chia thưởng theo cảm tính, người giỏi nghề ấm ức rồi nghỉ. Bài này chỉ cách để số liệu sinh ra ngay lúc bán: hoá đơn gắn người bán, báo cáo bán hàng xem theo nhân viên có số lượng bán và doanh thu gộp, hoa hồng gắn vào từng dòng hàng với hai cấp cho đơn do hai người cùng làm, tính theo tỉ lệ doanh thu hoặc mức tiền cố định, khách trả hàng thì hoa hồng trừ lại theo tỉ lệ. Kèm ba việc nên thống nhất trước khi công bố cách chia.
Chốt ca đêm quán karaoke: đối soát tiền phòng, đồ uống và tiền mặt
Hai giờ sáng giao ca, ngăn kéo một nắm tiền mặt, phòng 5 vẫn còn hát, hôm sau cộng lại thiếu ba trăm nghìn mà không ai nhớ vì sao. Bài này đi hết một ca đêm trên phần mềm: mở ca với tiền tạm ứng đầu ca, mọi hoá đơn phòng và phiếu thu chi tự gắn vào ca, đóng ca thì nhập cả tiền mặt theo sổ lẫn tiền đếm tay để phần mềm chỉ ra chênh lệch, in phiếu kết ca rồi mới giao tiền. Kèm câu trả lời cho phòng còn hát lúc giao ca và cách đọc báo cáo kết ca cuối tuần.
Quản lý chuỗi nhiều quán bida: một tài khoản xem được mọi chi nhánh
Mở CLB thứ hai rồi mỗi tối lại gọi điện từng quán hỏi doanh thu, khách cầm thẻ hội viên quán cũ sang quán mới thì nhân viên không tra được. Bài này nói rõ phần nào của chuỗi dùng chung thật — danh sách hội viên, số dư điểm và ví nạp thẻ khi bật dùng chung thành viên — và phần nào buộc phải riêng từng chi nhánh: bàn, bảng giá, đèn, camera, nhân viên, hạng thẻ, voucher, hoá đơn và báo cáo. Kèm thứ tự nên làm khi mở chi nhánh thứ hai để khỏi phải khai lại.
Khách nhắn qua Zalo, Facebook và gọi điện: gom về một chỗ thế nào
Một khách nhắn Zalo hỏi giá, hai hôm sau gọi điện đặt, tuần sau inbox Facebook — ba người trả lời, khách bị hỏi lại từ đầu ba lần và quán vẫn không biết kênh nào thực sự ra đơn. Bài này nói thẳng thứ phần mềm KHÔNG làm (không kéo tin nhắn ba kênh về một hộp thư) và thứ gom được: lấy số điện thoại làm khoá dồn mọi lần mua về một hồ sơ khách, gắn kênh bán cho từng đơn để cuối tháng có báo cáo theo kênh, cùng cách phân người trực và thứ tự triển khai cho đỡ nản.
Quản lý ca phục vụ: ai bán bàn nào, doanh số từng nhân viên
Sáng ra chủ hỏi tối qua ai trực bàn 12, ai bán được nhiều nhất, két lệch hơn trăm nghìn là do đâu — không ai trả lời được vì cả ca bấm chung một tài khoản. Bài này nói cách khai mỗi nhân viên một tài khoản để đơn tự ghi người tạo và người thu tiền, quy trình mở ca đóng ca, các cột trong báo cáo kết ca (gồm chênh lệch tiền mặt), báo cáo doanh số theo từng nhân viên và ba điều nên thống nhất trước khi chạy.
Màn hình phụ cho khách xem đơn và giá ngay tại quầy cafe
Khách đọc một hơi bốn ly nhiều tuỳ chọn, nhân viên bấm xong quay ra báo tổng tiền, rồi cả hàng đứng chờ hai bên dò lại xem ai nhớ đúng. Bài này nói màn hình phụ quay về phía khách làm được gì ở quầy cafe, trà sữa: hiện từng món kèm size, đường, đá, topping ngay lúc bấm, đẩy mã QR chuyển khoản sang cho khách tự quét, lúc vắng thì chạy ảnh khuyến mãi — kèm phần cứng cần sắm và những gì phải khai trước khi gắn màn.
Tính giờ nhiều loại bàn bida: lỗ, băng, carom giá khác nhau
Bàn carom nhập đắt gấp mấy lần bàn lỗ nhưng cuối ngày vẫn tính chung một mức tiền giờ, vì chủ quán sợ để nhiều giá thì nhân viên nhầm. Bài này nói ba lớp quyết định đơn giá một bàn bida (loại bàn, từng bàn, bảng cộng thêm theo giờ và thứ), cách phần mềm cắt phiên chơi khi khách đánh vắt qua giờ đổi giá, block phút và làm tròn tiền giờ, cùng ba chỗ nên kiểm lại sau khi khai bảng giá.
Giá giờ phòng VIP, thường và giờ vàng cho quán karaoke
Phòng VIP ba mươi chỗ vẫn tính cùng giá giờ với phòng bốn người ở cuối hành lang, trưa vắng bán đúng bằng tối thứ bảy — quán karaoke để nguyên vậy vì sợ rắc rối khi tính tiền. Bài này nói cách khai tiền giờ phòng thành dịch vụ tính giờ gắn với từng loại phòng, bốn thông số quyết định cách ra tiền (block phút, số block giờ đầu, giá block giờ đầu, khung giờ đặc biệt), nguyên tắc giảm giá giờ vắng thay vì tăng giá cao điểm, và ba chỗ hay sai khi chia khung giờ.
