Câu trả lời ngắn: có, và diện phải đóng đã rộng hơn trước rất nhiều. Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực từ 01/7/2025 đưa thêm hai nhóm vào diện bắt buộc mà chủ quán hay nghĩ là không phải đóng: chủ hộ kinh doanh có đăng ký và người làm bán thời gian.
Hai thay đổi ảnh hưởng trực tiếp tới quán
| Nhóm | Trước đây | Từ 01/7/2025 |
|---|---|---|
| Chủ hộ kinh doanh có đăng ký | Không thuộc diện bắt buộc | Thuộc diện tham gia bắt buộc |
| Người làm bán thời gian | Thường bị hiểu là không phải đóng | Phải đóng nếu có hợp đồng từ 1 tháng trở lên và lương tháng bằng hoặc cao hơn mức lương thấp nhất làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc |
Vậy trường hợp nào chưa phải đóng
- Hợp đồng dưới 1 tháng.
- Có hợp đồng từ 1 tháng nhưng lương tháng thấp hơn mức lương thấp nhất làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Lưu ý: đừng lách bằng cách chia nhỏ hợp đồng hoặc ghi lương trên giấy thấp hơn thực trả. Khi bị thanh tra, hai thứ đối chiếu ngay ra là bảng chấm công và dòng tiền trả lương.
Vì sao nên đóng cho đúng, ngoài chuyện bị phạt
- Chi phí lương được tính hợp lệ. Trả lương không có hợp đồng, không có bảo hiểm thì khoản đó rất khó đưa vào chi phí khi quyết toán.
- Giữ được người. Ngành ăn uống và dịch vụ thay người liên tục. Quán có hợp đồng và bảo hiểm tử tế tuyển dễ hơn hẳn, nhất là với vị trí bếp chính, thợ chính.
- Tránh rủi ro khi có tai nạn lao động. Nhân viên bị bỏng, bị đứt tay trong bếp mà không có bảo hiểm thì chủ quán chịu toàn bộ.
Ba việc nên làm ngay
- Rà lại danh sách người đang làm: ai có hợp đồng, hợp đồng loại gì, thời hạn bao lâu, lương ghi bao nhiêu. Xem hợp đồng lao động cho quán ăn, cửa hàng.
- Đối chiếu lương ghi trong hợp đồng với lương thực trả. Lệch nhau là rủi ro lớn nhất.
- Có bảng chấm công lưu lại được. Chấm công bằng trí nhớ thì khi cần chứng minh không có gì trong tay — xem chấm công bằng mã QR.
Phần mềm HRM của Ordersys lưu hồ sơ nhân sự, hợp đồng, bảng chấm công và bảng lương theo tháng — đủ chứng từ khi cần đối chiếu, thay vì tìm lại trong sổ tay và tin nhắn.
Bài viết tổng hợp để tham khảo, căn cứ Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2025 và các quy định liên quan tại thời điểm đăng. Trường hợp cụ thể của quán bạn nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc đơn vị tư vấn để được hướng dẫn chính xác.
